006 | Stiftgedicht

Inleiding
De Belg Dimitri Antonissen raakte geïnspireerd door Newspaper Blackout Poems van de Amerikaanse Austin Kleon. Hij gaf er een Nederlandse naam aan, ging met de techniek aan de slag en bracht een bundel uit bij uitgeverij Wintertuin. Daarmee werden de stiftgedichten een feit.

De techniek
Neem een pagina uit een boek, tijdschrift of krant en zoek woorden, zinnen of delen van zinnen die samen een gedicht of verhaal vormen. Zet om deze woorden en zinnen met een dunne zwarte stift een kader en streep de rest van de tekst weg met een brede zwarte stift met platte punt.

Vertaling naar het onderwijs
Bekijk met de kinderen enkele voorbeelden en het korte instructiefilmpje (zie de links). Kopieer enkele pagina’s uit kinderboeken of jeugdtijdschriften en vergroot deze eventueel zodat de kinderen er gemakkelijker mee aan de slag kunnen. Laat de kinderen werken met potlood en liniaal en daarna met de dikke stiften.
Een andere optie is het gebruik maken van digitale krantenberichten of andere teksten. Kopieer de tekst of een deel ervan naar een wordbestand en pas lettertype en –grootte aan. Het weghalen van zinnen en woorden is simpel. Selecteer en klik op markeren. Kies de zwarte kleur waardoor de geselecteerde delen verdwijnen.

Open opdracht
Er zullen kinderen zijn die deze opdracht lastig vinden vanwege het open karakter. Misschien vragen ze zich af wat voor soort tekst ze moeten maken. De stiftgedichten zullen over het algemeen niet rijmen en als kinderen een verhaal in hun hoofd hebben kan het zijn dat ze vast lopen. Stel dat je net dat ene lidwoord niet kunt vinden? Kinderen moeten zich laten leiden door de tekst en de tekst als een soort puzzel te lijf gaan.

We geven enkele tips om deze opdracht goed aan te pakken:

• Laat kinderen eerst oefenen. Geef ze de opdracht om mooie woorden te zoeken of uit de tekst enkele zinnen te halen. Afhankelijk van de leeftijd stel je eisen aan de grammaticale correctheid van de zinnen.
  
• Na oefening kunnen kinderen echt aan de slag met hun stiftgedicht. Bespreek dat het geen rijmgedicht hoeft te zijn en dat het ook een grappige, mooie of juist vreemde zin mag zijn. Als de gevonden woorden maar betekenis hebben en een eenheid vormen.
  
• Kinderen die er niet uitkomen kunnen woorden zoeken die bij hen als persoon passen, die hen aanspreken. Zo wordt het een verzameling van persoonlijke woorden.
• Als de stiftgedichten klaar zijn kunnen deze gebundeld worden. Voorzie de gedichten eventueel van tekeningen. Mooi is om ze met inkttekeningen te combineren.

Benodigdheden
Gekopieerde pagina’s uit boeken, tijdschriften en kranten, eventueel iets vergroot. Linialen, potloden, dunne zwarte stiften en dikke zwarte blokstiften.

Links
- Amerikaanse site: Blackout Poems
- Nederlandse site: Dimitri Antonissen
- Uitgever met voorbeelden: Schrap Me
- Filmpje op you-tube: Youtube Filmpje