024 | Monotype

Vooraf
Een monotype is een druktechniek waarbij slechts één afdruk gemaakt kan worden. De techniek wordt ook monoprint of monotypie genoemd. Op een plaat wordt met inkt of verf een afbeelding gemaakt. Terwijl de inkt nog nat is, wordt deze afgedrukt op het papier. Een tweede afdruk maken is niet mogelijk.

Deze techniek wordt vaak gekozen om de uiteindelijke afbeelding qua lijnvoering minder getekend te laten zijn. Het afdrukken zorgt voor een zachtere lijn. Omdat de afbeelding een spiegelbeeld wordt, kan dit eveneens een reden zijn om monoprints te maken. De afbeelding verliest zo het handschift van de maker. Een tekening (van rechtshandigen) neigt namelijk vaak naar rechts. De afdruk zal dan naar links neigen en wordt daardoor als minder automatisch ervaren.

Kunstenares Hilly van Eerten www.hillyvaneerten.nl werkt met deze techniek. Zwart-witfotokopieën en Arabische gom vormen bij haar de basis, waarmee ze enigszins afwijkt van de gebruikelijke monotype. Haar spontane en pure manier van werken leent zich uitstekend voor een tekenles in de klas.

In deze activiteit beschrijven we de monotype zoals kunstenares Hilly van Eerten te werk gaat. Zij neemt fotokopieën van haar eigen foto's als uitgangspunt. Voor de kinderen kan het aardig zijn om zelf foto's te maken van hun huis of straat. Dit levert een strak lijnenspel op met meestal veel contrast. Afbeeldingen met te weinig contrastwerking zijn niet geschikt.

Materialen
Zwart-witkopieën van (zelfgemaakte) foto's, plexiglazen platen, Arabische gom (bij de goede teken- en schildersvakhandel), ets- of litho-inkt, sponzen, papier (aquarelpapier bij voorkeur), drukpers (dikke mdf-platen kunnen ook, maar de benodigde druk zal minder zijn en de drukverdeling zal niet optimaal worden).

Werkwijze
De glasplaat wordt met behulp van een spons ingesmeerd met vloeibare Arabische gom ter grootte van de zwart-witkopie. Daar bovenop leg je de achterkant van de kopie. Vervolgens wordt ook de hele voorkant van de kopie ingesmeerd met de gom en daarna met ets- of litho-inkt tot de tekening voldoende inkt heeft gepakt.

Daar waar de kopie wit is, zal de gom zijn werk doen. Deze neemt weinig tot geen inkt op. De plaatsen waar het zwart van de toner zit, zal wel voldoende inkt opnemen. Je moet niet wachten totdat de gom droog is want dan gaat de contrastwerking verloren. Zodra de tekening dicht begint te lopen met inkt kun je nog wat bijsponzen.

Voordat er gedrukt gaat worden, zal met een vochtige spons de overtollige gom weggehaald moeten worden. Dit kan gewoon met dezelfde spons. De spons verkleurt wel maar dat heeft geen enkele nadelige consequentie voor het gehele proces.

Advies
Het is sterk aan te bevelen om van te voren zelf wat proeven te maken. Er is wat fingerspitzen gefühl voor nodig om de slagingskans van de afdrukken te vergroten. Zeker als je kinderen gaat begeleiden, is enige handigheid welkom.
Deze activiteit is het beste in een klein groepje te doen, bijvoorbeeld als onderdeel van een circuit. Websites & Downloads

www.hillyvaneerten.nl