058 | Geluidsterkte

Met je oren moet je een leven lang doen. Maar door te lange blootstelling aan hard geluid kun je je gehoor flink beschadigen. Werknemers in fabrieken of op de bouw moeten om die reden vaak verplicht gehoorbeschermers dragen. Ook het luisteren naar harde muziek door een koptelefoon kan schadelijk zijn.

Geluid is een breed thema. Er kan gesproken worden over de werking van het oor, over gehoorbeschadiging en over geluidssterkte, uitgedrukt in decibellen. Ook zijn er verschillende proefjes, spelletjes en doe-activiteiten mogelijk. We zetten hieronder enkele ideeën op een rij. Antwoorden en aanvullingen zijn te vinden in de bijlage.

Geluid van zacht naar hard
Geef de kinderen de opdracht om de volgende geluiden op volgorde te zetten van zacht naar hard: gewone ademhaling, koffiezetapparaat, wekker, knallen van een ballon, gefluister, krijsende baby, sirene van een ziekenwagen, vrachtwagen, wasmachine, drilboor, schot van een geweer. Storend geluid
Geluid is niet alleen schadelijk voor je gehoor, het kan ook andere klachten opleveren. Geluidsoverlast is voor veel mensen een grote bron van stress. Bespreek met de kinderen hoe zij geluid ervaren. Wanneer is geluid storend? Ervaren we geluid allemaal hetzelfde? Maak met de kinderen een top drie van meest storende en minst storende geluiden. Geluidsoverlast aanpakken
Nederland is een klein land met veel inwoners. Logisch dat mensen elkaar storen, bewust of onbewust. Denk aan een radio met de volumeknop open, of verkeer dat langs huizen raast. Die radio kan zachter, maar kunnen auto's ook stiller? Discussieer erover met de klas. Om het toch leefbaar te houden in Nederland zijn er maatregelen genomen om geluidsoverlast te voorkomen. Kunnen de kinderen bedenken welke maatregelen dat zijn? En welke oplossingen kunnen ze zelf bedenken?

Frequenties
Geluid heeft naast een sterkte ook een bepaalde frequentie: het aantal geluidsgolven per seconde. Dit wordt uitgedrukt in Herz. Hoe hoger de frequentie, hoe hoger de toon. Dit kan gedemonstreerd worden door de kinderen een elastiekje om de poten van twee verschillende stoelen te laten doen. Wanneer ze het elastiekje laten trillen, ontstaan er tonen. Als de stoelpoten verder uit elkaar worden gezet, trilt het elastiekje sneller en brengt het tonen voort met een hogere frequentie.
Laagfrequent geluid kan heel doordringend zijn en is vaak over lange afstand te horen. Dit geluid komt onder andere voort uit het draaien van machines, motoren en koelsystemen. Niet alle mensen nemen dit geluid even goed waar, maar het kan heel storend zijn en leiden tot slaapproblemen. Geluid met een zeer lage frequentie kan door een mens niet meer gehoord worden. Dit geluid wordt infrageluid genoemd. Er zijn wel dieren die gebruik maken van infrageluid. Weten de kinderen welke dieren?
Geluid met een hele hoge frequentie kunnen wij ook niet horen. Dit geluid wordt ultrageluid genoemd. Het wordt gebruikt in de medische wereld en door dieren. Misschien zijn er kinderen die hier voorbeelden van kunnen geven.

Laat de leerlingen zelf hun gehoor testen op:
www.oorcheck.nl

Enkele proefjes over geluid:
www.proefjes.nl

> Download de bijlage