066 | Stormvaart

Stormvaart is een historisch kinderboek, geschikt voor lezers vanaf negen jaar en om uit voor te lezen in de bovenbouw. Het sluit aan bij geschiedenisthema's over de Gouden Eeuw en vertelt het verhaal van een jongen die als verstekeling aan boord gaat van een VOC-schip.
Er zijn op internet talloze lesideeën te vinden over deze thema's, vandaar dat we hier enkele stelopdrachten geven. Deze opdrachten zijn onafhankelijk van het boek te doen.

Schrijfopdracht 1: logboek
In het boek Stormvaart speelt een logboek een belangrijke rol. In een logboek beschrijft de schipper of een andere opvarende de gebeurtenissen. Zo'n logboek, ook wel scheepsjournaal genoemd, is een soort dagboek, er wordt herhaaldelijk in geschreven.
Geef de kinderen de opdracht om een verhaal te schrijven in logboekvorm. De gebeurtenissen worden kort en voorzien van een datum beschreven en eventueel aangevuld met details over het weer, de locatie van het schip, het eten en andere omstandigheden aan boord. Laat de gebeurtenissen niet over een te lange periode spelen, dan wordt deze opdracht te moeilijk.
Aangezien dit een uitgebreide opdracht is, kan er samengewerkt worden. Ieder schrijft dan een deel van het verhaal, dat eerst samen bedacht en in steekwoorden uitgewerkt wordt. Didactische aanwijzingen:

• Bedenk wie het logboek schrijft. Welke functie heeft die persoon aan boord? Waar verblijft die persoon tijdens de reis?
• Maak een verhaalopzet. Welke gebeurtenissen ga je beschrijven? Gebruik steekwoorden en zet de gebeurtenissen in een tijdspad weg.
• Bedenk welke andere personages in je verhaal voor komen en maak van ieder een korte beschrijving. Het is raadzaam om eerst informatie te zoeken over de verschillende rangen en functies aan boord van een VOC-schip.
• Gebruik een atlas om te route te bepalen.
• Mocht de opdracht als te moeilijk worden ervaren, geef de kinderen dan de vrijheid een logboek-verhaal te maken van iets anders, bijvoorbeeld een vakantie.

Schrijfopdracht 2: een brief naar huis
Stel, je bent mijlen ver van huis, al dagen onderweg. Wat zou je schrijven naar het thuisfront?
De opdracht is het schrijven van een uitgebreide brief waarin je verslag doet van je beleefde avonturen en de laatste nieuwtjes meedeelt. Bij deze opdracht kan de focus liggen op beschrijvingen van personen en de omgeving. Didactische aanwijzingen:

• Laat de kinderen vooraf fantaseren over hun reis. Niets opschrijven, maar gewoon verbeelden dat ze zelf aan boord van een schip zitten. Lees een klein stukje voor uit Stormvaart en laat kinderen met de ogen dicht luisteren. Bespreek kort wat kinderen voor zich zagen.
• Bespreek met de kinderen wat er in de brief zou kunnen komen. Wat zou het thuisfront willen weten?

Schrijfopdracht 3: actie!

In Stormvaart komt veel actie voor, bijvoorbeeld de storm die beschreven wordt in hoofdstuk 14. Een actiescène schrijven is niet gemakkelijk, maar wel leuk om te doen. Hoe beschrijf je de actie geloofwaardig? Hoe zorg je dat de lezer de actiescène levendig voor zich ziet?
Geef de kinderen de opdracht om een actiescène te schrijven. Een paar ideeën:

De achtervolging: beschrijf dat je achternagezeten wordt door iemand. Dat kan per auto, per fiets of lopend gebeuren. Bedenk ook waar de achtervolging zich afspeelt: dwars door een onbekende stad, over een drukke markt of juist door een stil bos.
Natuurgeweld: beschrijf dat je door natuurgeweld (overstroming, aardbeving, storm, lawine e.d.) gevaar loopt.
Storm op zee: beschrijf dat het schip waar je op zit in een heftige storm terecht komt. Wat doe je om te overleven?

Didactische aanwijzingen:

• Om actie goed te kunnen beschrijven kan het helpen om de scène na te spelen.
• Bespreek het principe 'show, don't tell'. Laat zien wat er gebeurt. Schrijf dus niet dat de auto hard rijdt, maar laat de wind suizen, de knalpijp knallen en de auto met piepende banden door de bocht gaan. Beschrijf wat je zintuiglijk waar kan nemen om het voor de lezer zo echt mogelijk te maken.

Meer informatie over Stormvaart: www.stormvaart.nl