068 | How to be an explorer of the world (1)

Dit is de titel van een boek van Keri Smith. Het gaat over om je heen kijken, observeren, vragen stellen, fantaseren en documenteren. Het is een prachtig vormgegeven boek waarvan de ideeën ingezet kunnen worden in je onderwijs en in het dagelijks leven.

Maar eerst een verhaal:
In een stationshal speelde een violist drie kwartier, onder andere Bach. Soms bleef er iemand staan om dan snel op zijn horloge te kijken en zich verder te haasten. Diegene die het langste keek, was een kind. Zijn moeder trok hem mee omdat ze verder moest. Het kind keek nog de hele weg om. De violist haalde in die drie kwartier 32 dollar op.
Niemand had in de gaten, dat de man op een Stradivarius van 3,5 miljoen dollar speelde, één van de beste violisten ter wereld was en dat je honderd dollar betaalt om hem te zien optreden in een concertgebouw.

Net als het boek gaat het om het bewust zijn van je omgeving en de kunst van het kijken. In deze vluchtige wereld nemen we niet altijd meer de tijd om te kijken of te luisteren. Als het antwoord binnen twee tellen niet te vinden is, gaan we door met het volgende.
Geen probleem. De maatschappij verandert, en zelfs onze hersenen veranderen mee. Toch is het goed stil te blijven staan bij de wereld om je heen, en er de tijd voor te nemen. Al is het alleen maar om te zorgen dat je fantasie niet uitdooft.

In dit lesidee gaat het om de creativiteit en om het betekenis geven aan dingen om je heen. Uit het boek hebben we een opdracht genomen en deze verwerkt tot een activiteit voor de klas.

Manieren van kijken en betekenis geven
Alle kinderen zoeken een voorwerp en beschrijven dit steeds op een andere manier:

• kleur (welke kleur heeft het?)
• vorm (welke vorm heeft het?)
• geur (hoe ruikt het voorwerp?)
• geluid (wat voor geluid maakt het?)
• naam (wat is de naam van het voorwerp?)
• beweging (kan het bewegen en zo ja, welke beweging is het?)
• gewicht (hoeveel weegt het voorwerp?)
• materiaal (waar is het van gemaakt?)
• taal (staan er letters op? Zo ja, wat en in welke taal?)
• textuur (hoe voelt het aan?)
• gebruik (hoe gebruik je het?)
• anekdote (vertel over iemand die het voorwerp gebruikt)
• vergelijking (vergelijk je voorwerp met een ander voorwerp)
• onderdelen (uit welke delen bestaat het?)
• historisch (wat is de geschiedenis van het voorwerp?)
• belang (wat is het belang van het voorwerp? Voor anderen? Voor jou?)
• kunstzinnig (wat is er kunstzinnig aan het voorwerp?)

Na afloop zijn verschillende vervolgopdrachten mogelijk. De kinderen wisselen van voorwerp en beschrijven het opnieuw. Vergelijk de beschrijving van eenzelfde voorwerp dan eens met elkaar en ga in discussie.
Een andere opdracht is de voorwerpen op basis van de beschrijvingen te categoriseren. Laat de kinderen, na een korte aanwijzing, hiermee zelfstandig stoeien.
Als extra activiteit kunnen er foto's en tekeningen van de voorwerpen gemaakt worden.

Deze opdracht is met aanpassingen geschikt voor alle groepen in het basisonderwijs. Laat bij kleuters bijvoorbeeld eens een voorwerp de kring rondgaan zodat ieder er iets over kan zeggen. Kinderen die niets weten, geven het voorwerp gewoon door. Schrijf de woorden op en onderzoek met de kinderen of deze eigenschappen bij meer voorwerpen passen (Wat is nog meer glad? Wat is nog meer rood?)